تحقیق

انسان با برخورداری از ذهنی کنجکاو و جستجوگر همواره به دنبال درک قوانین حاکم بر پدیده ها و جهان اطراف خود بوده است. تحقیق، کاوشی دقیق و سیستماتیک برای پی بردن به ماهیت پدیده ها و رویدادهای اطراف است. برخی تحقیق را جستجویی نظام‌مند با هدف تولید دانش تعریف کرده‌اند. مواردی از قبیل نظام‌مند بودن و ارائه نظریات و قوانین علمی جدید، تحقیقات علمی را از سایر تحقیقات جدا می‌سازد.

روش تحقیق

روش تحقیق علمی است که به بررسی روش‌های طراحی تحقیقات و شیوه‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها می‌پردازد. روش تحقیق با نحوه شناخت ما از موضوع مرتبط است. به منظور انجام تحقیقات علمی، باید نسبت به موضوع مورد مطالعه شناخت علمی داشته باشیم و از روش‌های تحقیق علمی استفاده کنیم تا بر دانش موجود افزوده شود و نتایج تحقیق دارای اعتبار باشند.

20 ساعت آموزش درس روش تحقیق

دیجی درس روش تحقیق

20 ساعت آموزش درس روش تحقیق

دیجی درس روش تحقیق

رویکردهای تحقیق

رویکردهای عمومی تحقیق شامل رویکردهای کمی و کیفی هستند و روش مورد استفاده برای آن‌ها مطالعات میدانی، کتابخانه‌ای و پشت میزی است.

استراتژی تحقیق

استراتژی تحقیق روشی است که برای انجام بخش فنی تحقیق انتخاب می شود. به عبارتی، استراتژی تحقیق نحوه جمع آوری داده ها را مشخص می کند. مهم ترین استراتژی های تحقیق عبارتند از تحقیق تجربی، تحقیق پیمایشی، مطالعه موردی و تحقیق در عملیات .روش های مورد استفاده برای این استراتژی ها مصاحبه، پرسشنامه، مشاهده و تحلیل اسناد است.
 

انواع تحقیق

  • 1- تحقیق بنیادی
  • این نوع تحقیق به گسترش علم و دانش می پردازد و زمینه¬ساز تحقیقات کاربردی است. تحقیق بنیادی لزوما نتایج کاربردی ندارد.
  • 2- تحقیق کاربردی
  • این نوع تحقیق اغلب با استفاده از پرسشنامه، سرشماری و تجزیه و تحلیل داده انجام می¬شود و حاصل تحقیقات بنیادی است. تحقیق کاربردی به حل مشکلات و مسائل موجود می¬پردازد.
  • 3- تحقیق توسعه ای
  • هدف این نوع تحقیق، توسعه نوعی محصول یا فرآیند است و اغلب پس از تحقیق کاربردی انجام می شود.

مراحل اصلی تحقیق

  • 1- انتخاب موضوع
  • 2- بررسی تحقیقات و تجربیات مرتبط با موضوع مورد نظر
  • 3- مشخص کردن سؤال تحقیق و توسعه فرضیه های تحقیق
  • 4- تعیین روش یا طرح تحقیق متناسب با موضوع مورد بررسی
  • 5- جمع آوری داده¬ها
  • 6- تجزیه و تحلیل و تفسیر نتایج
  • 7- ارائه نتایج
اولین گام در انجام هر تحقیق انتخاب موضوع و سپس انتخاب عنوان تحقیق است. پس از مطالعه و بررسی تحقیقات و تجارب پیشین درباره موضوع مورد نظر می توان عنوان و موضوعی دقیق برای تحقیق انتخاب کرد.
مرحله بعد انتخاب روش تحقیق است که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. بنابراین باید با انواع روش های تحقیق و نقاط ضعف و قوت آن ها برای استفاده در موقعیت های مختلف و متناسب با موضوع تحقیق آشنا بود. برای انتخاب روش تحقیق مناسب ابتدا سؤال تحقیق را که نقطه آغاز تحقیق است، مشخص می کنیم.
سپس فرضیه های تحقیق که همان پاسخ های احتمالی برای سؤال تحقیق هستند، تعیین می شوند . این فرضیات در طول انجام تحقیق اثبات یا رد می شوند.
با مشخص شدن طرح کلی تحقیق و مطالعه تجارب محققان در زمینه مورد نظر می توان روش مناسب برای تحقیق را انتخاب نمود. سپس با توجه به روش انتخاب شده، به جمع آوری داده ها پرداخته، آن ها را تجزیه و تحلیل می کنیم و سپس به تفسیر و ارائه نتایج حاصل از تحقیق می پردازیم.
 

انواع تحقیق از نظر نحوه جمع آوری اطلاعات

  • 1- تحقیق توصیفی
  • به توصیف شرایط و پدیده های مختلف با هدف شناخت بیشتر آن ها می پردازد. تحقیق توصیفی شامل 5 دسته تحقیق پس رویدادی(علّی- مقایسه ای)، تحقیق همبستگی، تحقیق در عملیات (اقدام پژوهی)، مطالعه موردی و تحقیق پیمایشی است.
    • پس رویدادی(علی- مقایسه ای) : به بررسی معلول برای یافتن علت یا بررسی متغیر وابسته به منظور یافتن متغیر مستقل می پردازد.
    • همبستگی : براساس هدف تحقیق رابطه میان متغیرها را بررسی می کند. تحلیل رابطه بین متغیرها می تواند از نوع تحلیل همبستگی دو متغیری، تحلیل رگرسیون و یا تحلیل ماتریس همبستگی باشد.
    • تحقیق در عملیات(اقدام پژوهی) : این نوع تحقیق با هدف تشخیص موقعیت معین و رفع مشکل و ایجاد و ترویج نوآوری انجام می شود.
    • مطالعه موردی : با هدف کل گرایانه به مطالعه یک مورد یا واحد با حد و مرز معین می پردازد.
    • تحقیق پیمایشی: به مطالعه ماهیت پدیده ها، روابط موجود میان آن ها و بررسی و تحلیل افکار مختلف می پردازد. تحقیق پیمایشی به سه دسته مقطعی (جمع آوری داده ها در یک مقطع زمانی)، طولی (جمع آوری داده ها در زمان های مختلف) و دلفی (جمع آوری داده ها با توجه به نظرات متخصصین درباره یک موضوع خاص از طریق رتبه بندی) تقسیم می شود.
  • 2- تحقیق تجربی(آزمایشی)
  • این روش از دقیق ترین روش های تحقیق است و با هدف بررسی تأثیر محرک ها یا شرایط خاص محیطی بر روی گروه مورد مطالعه انجام می شود. تحقیق آزمایشی شامل دو دسته تحقیق تمام آزمایشی و نیمه آزمایشی است. چنانچه امکان انتخاب تصادفی گروه نمونه یا مداخله در متغیرهای مستقل به طور کامل فراهم نباشد تحقیق از نوع نیمه آزمایشی است.
  • 3- تحقیق تاریخی
  • به بررسی آنچه که در طول تاریخ رخ داده است، می پردازد.

مباحث روش تحقیق

در درس روش تحقیق با انواع روش¬های تحقیق علمی متناسب با موضوعات تحقیقی مختلف به¬ویژه در حوزه علوم انسانی آشنا می¬شویم. روش تحقیق شامل شناخت انواع تکنیک¬های مورد استفاده برای نمونه گیری و جمع¬آوری داده¬ها،انواع متغیرها، انواع روش¬های نمونه¬گیری، انواع روش¬های اندازه-گیری، تعیین پایایی و اعتبار تحقیق است و به نحوه دسته¬بندی و تجزیه و تحلیل داده¬ها و بیان نتایج یک تحقیق می¬پردازد.

کاربرد روش تحقیق

روش تحقیق یکی از دروس پرکاربرد ومهم برای داوطلبان کنکور کارشناسی ارشد و دکتری به¬ویژه برای گروه علوم انسانی است . به طور کلی آشنایی با روش¬های تحقیق برای تمام دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی ضروری است و برای نگارش مقاله، پروپوزال و پایان نامه کاربرد دارد .توجه به این درس در آزمون کارشناسی ارشد و دکتری منجر به کسب نتایج رضایت بخش خواهد شد.